భారత్ లోని ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, సెక్రటేరియట్లు లేదా అధికారుల గదుల్లోకి వెళ్తే ఒక సాధారణ దృశ్యం కనిపిస్తుంది. సీనియర్ అధికారి కుర్చీపై చక్కగా మడిచి వేసిన తెల్లని టవల్ ఉంటుంది. ఇది కేవలం ఒక సాధారణ అలవాటు కాదు, దీనికి చాలా పాత చరిత్ర ఉంది. ఇప్పుడు ఇది హైజీన్ కంటే ఎక్కువగా అధికారం, స్థాయికి చిహ్నంగా మారిపోయింది.
Also Read:TG Cabinet Meeting : రేపు తెలంగాణ కేబినెట్ భేటీ.. హైకోర్టు తీర్పుపై చర్చ
మాజీ ఉపరాష్ట్రపతి హమీద్ అన్సారీ కార్యాలయంలో పనిచేసిన గుర్దీప్ సింగ్ సప్పల్ ప్రకారం, భారత ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో కుర్చీపై టవల్ ఉంచే పద్ధతికి వలసవాద కాలం నాటి మూలాలు ఉన్నాయి. అప్పట్లో దౌత్యవేత్తలు గుర్రాలపై పర్యటించేవారు కాబట్టి, పరిశుభ్రత కోసం చెమట తుడుచుకోవడానికి ఆ టవల్స్ను ఉపయోగించేవారని ఆయన చెప్పారు. “బ్రిటిష్ వారు వెళ్ళిపోయారు… గుర్రాలను పంపించేశారు… కానీ టవల్స్ మాత్రం అక్కడే ఉండిపోయాయి,” అని అన్నారు.
ఈ ఆచారం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?
ఈ పద్ధతి బ్రిటిష్ కాలం (కాలనీయ యుగం) నుంచి వచ్చింది. అప్పట్లో భారతదేశంలో ఎయిర్ కండిషనింగ్ లేదు. రోడ్లు తక్కువ, కార్లు కొద్దీగానే ఉండేవి. అధికారులు గుర్రాలపై లేదా నడిచి ప్రయాణం చేసేవారు. వేడి, దుమ్ము, చెమట ఎక్కువగా ఉండేది. కుర్చీపై మరకలు పడేవి. అందుకే తెల్లని టవల్ను కుర్చీపై వేసి, చెమటను గ్రహించి, కుర్చీని శుభ్రంగా ఉంచేవారు. తెల్ల రంగు ఎంచుకున్నారంటే.. మరకలు సులభంగా కనిపించి, టవల్ను తరచుగా మార్చుకోవచ్చు. ఇది హైజీన్ (శుభ్రత) కోసం ఉపయోగపడేది.
బ్రిటిష్ అధికారులు తమ కుర్చీలపై టవల్ వేయకపోయినా, భారతీయ అధికారులు (లేదా స్థానిక సిబ్బంది) కుర్చీలను రక్షించడానికి ఈ పద్ధతిని అనుసరించారు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చాక, గుర్రాలు పోయాయి, ఎసి వచ్చింది, కానీ టవల్ మాత్రం మిగిలిపోయింది. “బ్రిటిష్ వెళ్లిపోయారు, గుర్రాలు పోయాయి, కానీ టవల్స్ ఉండిపోయాయి” అని ఒక మాజీ అధికారి వ్యాఖ్యానించారు.
ఇప్పుడు ఎందుకు కొనసాగుతోంది?
హైజీన్, సౌకర్యం: ఇప్పటికీ చాలా కార్యాలయాల్లో ఎసి లేని ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. కుర్చీలు లెదర్ లేదా వినైల్తో ఉంటే చెమట ఎక్కువగా అంటుకుంటుంది. టవల్ చెమటను గ్రహించి, కుర్చీని రక్షిస్తుంది. టవల్ కడగడం సులభం, కుర్చీ మార్చడం కష్టం.
అధికారం చిహ్నం (Status Symbol): ఇది ఇప్పుడు హైరార్కీని చూపే సంకేతం అయింది. సీనియర్ అధికారి కుర్చీపై మాత్రమే తెల్ల టవల్ ఉంటుంది. ఇతరుల కుర్చీలపై ఉండదు లేదా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇది “నేను బాస్” అని చెప్పే విజువల్ సిగ్నల్. ఒక గదిలో 10 కుర్చీలు ఉంటే, తెల్ల టవల్ ఉన్నది ఎవరో సులభంగా గుర్తిస్తారు.
సాంప్రదాయం, ఫ్యూడల్ మైండ్సెట్: చాలా మంది మాజీ అధికారులు దీన్ని “అనాక్రోనిస్టిక్” (కాలం చెల్లిన), ఫ్యూడల్ (సామంతవాద) ఆలోచనా విధానం అంటారు. టేబుల్ సైజు, ఇంక్ రంగు (గ్రీన్ ఇంక్ సీనియర్లకు), రెడ్ ఫోన్ వంటి ఇతర చిన్న విషయాలతో పాటు ఇది కూడా బ్యూరోక్రసీలో హైరార్కీని నిర్వహిస్తుంది.
ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణలు
ఉత్తరప్రదేశ్లో ఒకసారి ఎమ్మెల్యేలు, ఎంపీలు ఫిర్యాదు చేశారు. “అధికారులు తెల్ల టవల్ వేసిన ఎత్తైన కుర్చీల్లో కూర్చుంటున్నారు, మాకు ఇవ్వడం లేదు” అని. దీనిపై ప్రభుత్వం ఆదేశాలు జారీ చేసి, ఎమ్మెల్యేలు-ఎంపీలకు కూడా అదే రకమైన టవల్ కుర్చీలు ఇవ్వాలని చెప్పింది. లక్నో సెక్రటేరియట్లో వారానికి రెండు సార్లు (సోమ, గురువారం) సుమారు 1,000 టవల్స్ మారుస్తారు. కొన్ని చోట్ల టవల్ జారిపోతే లేదా తీసేస్తే అధికారం తగ్గినట్లు భావిస్తారు అని చమత్కరిస్తుంటారు.
ప్రారంభంలో ఇది చెమట, దుమ్ము, శుభ్రత కోసం ఉపయోగపడిన ప్రాక్టికల్ విషయం. కాలం మారినా, ఆధునిక సౌకర్యాలు వచ్చినా ఈ ఆచారం కొనసాగడం భారతీయ బ్యూరోక్రసీలోని సాంప్రదాయాలు, హైరార్కీ పట్ల గౌరవం, “పాత అలవాట్లు” ఎంతగా ఇముడ్చుకున్నాయో చూపిస్తుంది.
