నేడు లోక్సభ వేదికగా జరిగిన పరిణామాలు భారత పార్లమెంటరీ చరిత్రలో ఒక అనూహ్య మలుపుగా నిలిచిపోతాయి. గత దశాబ్ద కాలంగా తిరుగులేని మెజారిటీతో దూసుకుపోతున్న కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, అనూహ్యంగా విపక్షాల ఐక్యత రూపంలో ఒక భారీ ప్రతిబంధకం ఎదురైంది. 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు వీగిపోవడం, దానికి అనుబంధంగా ఉన్న మరో రెండు కీలక బిల్లులను ప్రభుత్వం ఉపసంహరించుకోవడం వెనుక ఉన్న రాజకీయ, సామాజిక కోణం దాగి ఉంది
అంకెల్లో గెలిచి.. రాజ్యాంగబద్ధంగా ఓడి..
మహిళా రిజర్వేషన్లకు సంబంధించి ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన 131వ రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుకు ఓటింగ్లో అధిక సంఖ్యలో సభ్యులు మద్దతు పలికారు. లోక్ సభలో ఓటింగ్ ప్రక్రియలో 528 మంది సభ్యులు పాల్గొనగా.. 298 మంది అనుకూలంగా ఓటు వేయగా, 230 మంది వ్యతిరేకించారు. సాధారణ బిల్లు అయితే ఇది సులువుగా నెగ్గేది. కానీ, రాజ్యాంగ సవరణ కావడంతో దీనికి ‘ప్రత్యేక మెజారిటీ’ (హాజరైన వారిలో 2/3 వంతు) అవసరం. ఈ సాంకేతిక పరిమితి వద్దే ప్రభుత్వం బోల్తా పడింది. అవసరమైన ఓట్లు రాకపోవడంతో బిల్లు వీగిపోయింది. ఇది ప్రభుత్వానికి సంఖ్యాపరమైన ఓటమి మాత్రమే కాదు, వ్యూహాత్మక వైఫల్యం కూడా.
దక్షిణాది గళం.. డీలిమిటేషన్ సెగ
ఈ బిల్లు వీగిపోవడానికి ప్రధాన కారణం ‘డీలిమిటేషన్’ (నియోజకవర్గాల పునర్విభజన) అనే అంశం. మహిళా కోటా అమలు కావాలంటే లోక్సభ స్థానాల సంఖ్యను 543 నుండి 850కి పెంచాలని కేంద్రం ప్రతిపాదించింది. జనాభా ప్రాతిపదికన ఈ మార్పులు చేస్తే, జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు వంటి దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు భారీగా ప్రాతినిధ్యం తగ్గుతుందనే భయం విపక్షాల్లో పెరిగింది. ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధమంటూ ‘ఇండి’ కూటమి ఏకమై గళమెత్తింది. ఉత్తరాది ఆధిపత్యం పెరుగుతుందన్న వాదనతో దక్షిణాది ఎంపీలను విపక్షాలు ఏకం చేయడంలో సఫలమయ్యాయి.
వెనక్కి తగ్గిన కేంద్రం..
ప్రధానమైన రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు వీగిపోవడంతో, దానిపై ఆధారపడిన డీలిమిటేషన్ బిల్లు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల (యూటీ) చట్ట సవరణ బిల్లులను కూడా ప్రభుత్వం వెనక్కి తీసుకోవాల్సి వచ్చింది. కేంద్ర మంత్రి కిరణ్ రిజిజు ఈ ప్రకటన చేయడం ఎన్డీఏ శిబిరంలో నిశ్శబ్దాన్ని, విపక్షాల్లో ఉత్సాహాన్ని నింపింది. విపక్షాల అభ్యంతరాలను ముందుగానే అంచనా వేసి, వారిని ఒప్పించడంలో ప్రభుత్వం విఫలమైందనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.
Also Read:Women reservation bill: ఓడి గెలిచిన బీజేపీ.. గెలిచి ఓడిన కాంగ్రెస్..!
మహిళా సాధికారతకు గ్రహణం..?
ఈ పరిణామం మహిళా లోకానికి ఒక తీరని నిరాశ. ఒకవైపు మహిళా రిజర్వేషన్లకు తాము వ్యతిరేకం కాదని చెబుతూనే, విపక్షాలు తమ రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం టెక్నికల్ అంశాలను తెరపైకి తెచ్చాయని బీజేపీ ఆరోపిస్తోంది. మరోవైపు.. ఓబీసీ కోటా లేకుండా, దక్షిణాది ప్రయోజనాలను పణంగా పెట్టి బిల్లును ఆమోదించలేమని విపక్షాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఈ ఇద్దరి పోరులో దశాబ్దాలుగా నానుతున్న మహిళా రిజర్వేషన్ల స్వప్నం మరోసారి పార్లమెంటు రికార్డుల్లో బందీ అయ్యింది.
పార్లమెంటులో ఈరోజు జరిగిన ఉదంతం భారత ప్రజాస్వామ్యంలోని వైవిధ్యాన్ని, సంక్లిష్టతను గుర్తు చేసింది. ప్రభుత్వం ఎంత బలంగా ఉన్నా, రాజ్యాంగ పరమైన మార్పులు చేసేటప్పుడు విపక్షాలను కలుపుకుపోవడం అత్యవసరమని ఈ తీర్పు స్పష్టం చేస్తోంది. ఇది ఎన్డీఏకు ఒక గట్టి హెచ్చరిక అయితే.. విపక్షాలకు తమ ఐక్యతను చాటుకునే అవకాశం. ఏది ఏమైనా, రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని కాపాడుతూనే మహిళా హక్కులను రక్షించే ఒక సమతుల్య మార్గం కోసం దేశం ఇంకా ఎదురుచూస్తూనే ఉంది.
